Ngành xây dựng có hệ thống thuật ngữ chuyên môn phong phú, từ kiến trúc, kết cấu, vật liệu, máy móc đến kỹ thuật thi công và quản lý chất lượng công trình. Trong bối cảnh hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng đa dạng, việc nắm vững từ vựng tiếng Trung chủ đề xây dựng là lợi thế quan trọng đối với người học ngoại ngữ, kỹ sư, kiến trúc sư, nhà thầu và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng.

Khi làm việc với đối tác Trung Quốc, người lao động thường xuyên gặp các thuật ngữ như 建筑 (jiànzhù – xây dựng, kiến trúc), 混凝土 (hùnníngtǔ – bê tông), 钢筋 (gāngjīn – cốt thép), 施工图 (shīgōngtú – bản vẽ thi công) và 施工现场 (shīgōng xiànchǎng – công trường thi công). Hiểu đúng các từ ngữ này giúp giao tiếp hiệu quả hơn, đọc hiểu hồ sơ kỹ thuật và hạn chế nhầm lẫn khi xử lý công việc.

Trong bài viết này, Dịch Thuật Châu tổng hợp từ vựng tiếng Trung chuyên ngành xây dựng theo từng nhóm chủ đề, kèm phiên âm Pinyin, nghĩa tiếng Việt và ví dụ ứng dụng thực tế. Đây là tài liệu tham khảo dành cho người mới học tiếng Trung, người lao động tại công trường, sinh viên xây dựng, kỹ sư và khách hàng có nhu cầu dịch thuật tài liệu Trung – Việt.

1. Từ vựng tiếng Trung về xây dựng cơ bản

Đây là nhóm từ vựng nền tảng thường xuất hiện trong giao tiếp tại công trường, hồ sơ dự án, hợp đồng và các cuộc trao đổi giữa chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị tư vấn.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
建筑	jiànzhù	Kiến trúc; xây dựng công trình
建设	jiànshè	Xây dựng, phát triển
建筑工程	jiànzhù gōngchéng	Công trình xây dựng
建设工程	jiànshè gōngchéng	Công trình xây dựng theo nghĩa rộng
建筑物	jiànzhùwù	Công trình kiến trúc, tòa nhà
工地	gōngdì	Công trường
施工现场	shīgōng xiànchǎng	Công trường thi công
建设项目	jiànshè xiàngmù	Dự án xây dựng
建筑公司	jiànzhù gōngsī	Công ty xây dựng
施工单位	shīgōng dānwèi	Đơn vị thi công
建设单位	jiànshè dānwèi	Đơn vị đầu tư hoặc tổ chức xây dựng dự án, tùy ngữ cảnh
业主	yèzhǔ	Chủ đầu tư, chủ sở hữu
承包商	chéngbāoshāng	Nhà thầu
分包商	fēnbāoshāng	Nhà thầu phụ
建筑师	jiànzhùshī	Kiến trúc sư
工程师	gōngchéngshī	Kỹ sư
项目经理	xiàngmù jīnglǐ	Quản lý dự án
施工负责人	shīgōng fùzérén	Người phụ trách thi công
工人	gōngrén	Công nhân
建筑工人	jiànzhù gōngrén	Công nhân xây dựng
施工	shīgōng	Thi công
工程进度	gōngchéng jìndù	Tiến độ công trình
工期	gōngqī	Thời gian thi công
工程造价	gōngchéng zàojià	Chi phí xây dựng, giá thành công trình
建筑许可证	jiànzhù xǔkězhèng	Giấy phép xây dựng
工程合同	gōngchéng hétong	Hợp đồng xây dựng
工程验收	gōngchéng yànshōu	Nghiệm thu công trình

Ví dụ sử dụng

我们正在建设一座新的办公楼。

Wǒmen zhèngzài jiànshè yí zuò xīn de bàngōnglóu.

Nghĩa: Chúng tôi đang xây dựng một tòa nhà văn phòng mới.

施工单位必须按照合同要求完成工程。

Shīgōng dānwèi bìxū ànzhào hétong yāoqiú wánchéng gōngchéng.

Nghĩa: Đơn vị thi công phải hoàn thành công trình theo yêu cầu của hợp đồng.

请及时报告工程进度。

Qǐng jíshí bàogào gōngchéng jìndù.

Nghĩa: Vui lòng báo cáo tiến độ công trình kịp thời.

Lưu ý: 建筑 thường được dùng khi nói về kiến trúc hoặc công trình xây dựng; 建设 có phạm vi rộng hơn, có thể bao gồm việc xây dựng và phát triển dự án. Trong hồ sơ pháp lý hoặc hợp đồng, cần căn cứ vào chức năng và vai trò thực tế của các bên để lựa chọn cách dịch phù hợp.

2. Từ vựng tiếng Trung về các bộ phận của công trình

Nhóm từ vựng này giúp người học hiểu bản vẽ kiến trúc, trao đổi về kết cấu và mô tả các bộ phận của nhà ở, tòa nhà hoặc công trình công nghiệp.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
地基	dìjī	Nền móng, nền đất chịu tải
基础	jīchǔ	Móng công trình
桩基础	zhuāng jīchǔ	Móng cọc
地下室	dìxiàshì	Tầng hầm
地面层	dìmiàncéng	Tầng mặt đất
楼层	lóucéng	Tầng lầu
屋顶	wūdǐng	Mái nhà
屋面	wūmiàn	Phần mái, bề mặt mái
墙	qiáng	Tường
承重墙	chéngzhòngqiáng	Tường chịu lực
隔墙	géqiáng	Tường ngăn
外墙	wàiqiáng	Tường ngoài
内墙	nèiqiáng	Tường trong
地板	dìbǎn	Sàn hoàn thiện
楼板	lóubǎn	Bản sàn
梁	liáng	Dầm
柱	zhù	Cột
楼梯	lóutī	Cầu thang
栏杆	lángān	Lan can
门	mén	Cửa
窗户	chuānghu	Cửa sổ
天花板	tiānhuābǎn	Trần nhà
阳台	yángtái	Ban công
立面	lìmiàn	Mặt đứng công trình
剖面	pōumiàn	Mặt cắt
钢结构	gāng jiégòu	Kết cấu thép
钢筋混凝土结构	gāngjīn hùnníngtǔ jiégòu	Kết cấu bê tông cốt thép
伸缩缝	shēnsuōfèng	Khe co giãn
防水层	fángshuǐcéng	Lớp chống thấm

Phân biệt một số thuật ngữ dễ nhầm

• 地基 (dìjī): nền đất hoặc nền móng xét theo khả năng tiếp nhận tải trọng của công trình.

• 基础 (jīchǔ): phần móng kết cấu truyền tải trọng công trình xuống nền đất.

• 梁 (liáng): dầm, cấu kiện thường chịu tải trọng từ sàn hoặc các bộ phận khác.

• 柱 (zhù): cột, cấu kiện chịu lực theo phương đứng.

• 承重墙 (chéngzhòngqiáng): tường chịu lực, khác với 隔墙 (géqiáng), tức tường ngăn.

• 楼板 (lóubǎn): bản sàn kết cấu; 地板 (dìbǎn) thường được sử dụng khi nói về mặt sàn hoặc lớp hoàn thiện sàn.

Ví dụ:

这座建筑采用钢筋混凝土结构。

Zhè zuò jiànzhù cǎiyòng gāngjīn hùnníngtǔ jiégòu.

Nghĩa: Công trình này sử dụng kết cấu bê tông cốt thép.

请检查梁和柱的位置。

Qǐng jiǎnchá liáng hé zhù de wèizhi.

Nghĩa: Vui lòng kiểm tra vị trí dầm và cột.

地下室需要做好防水处理。

Dìxiàshì xūyào zuò hǎo fángshuǐ chǔlǐ.

Nghĩa: Tầng hầm cần được xử lý chống thấm đúng cách.

3. Từ vựng tiếng Trung về vật liệu xây dựng

Vật liệu xây dựng là nhóm thuật ngữ quan trọng trong bảng báo giá, hồ sơ dự toán, hợp đồng cung ứng và tài liệu kỹ thuật.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
建筑材料	jiànzhù cáiliào	Vật liệu xây dựng
水泥	shuǐní	Xi măng
混凝土	hùnníngtǔ	Bê tông
钢筋混凝土	gāngjīn hùnníngtǔ	Bê tông cốt thép
预拌混凝土	yùbàn hùnníngtǔ	Bê tông trộn sẵn
砂浆	shājiāng	Vữa
砂子	shāzi	Cát
碎石	suìshí	Đá dăm
骨料	gǔliào	Cốt liệu
钢筋	gāngjīn	Cốt thép
钢材	gāngcái	Vật liệu thép
型钢	xínggāng	Thép hình
砖	zhuān	Gạch
空心砖	kōngxīnzhuān	Gạch rỗng
砌块	qìkuài	Gạch block, khối xây
石材	shícái	Đá xây dựng
木材	mùcái	Gỗ
玻璃	bōli	Kính
铝	lǚ	Nhôm
铜	tóng	Đồng
不锈钢	búxiùgāng	Thép không gỉ
瓷砖	cízhuān	Gạch ốp lát
石膏板	shígāobǎn	Tấm thạch cao
保温材料	bǎowēn cáiliào	Vật liệu cách nhiệt
隔音材料	géyīn cáiliào	Vật liệu cách âm
防水材料	fángshuǐ cáiliào	Vật liệu chống thấm
涂料	túliào	Sơn hoặc vật liệu phủ
油漆	yóuqī	Sơn
装饰材料	zhuāngshì cáiliào	Vật liệu trang trí, hoàn thiện
密封胶	mìfēngjiāo	Keo trám kín
粘合剂	niánhéjì	Chất kết dính

Các thuật ngữ vật liệu cần ghi nhớ

水泥 và 混凝土

• 水泥 (shuǐní): xi măng, chất kết dính.

• 混凝土 (hùnníngtǔ): bê tông, hỗn hợp gồm chất kết dính, cốt liệu và nước theo cấp phối thích hợp.

钢筋 và 钢材

• 钢筋 (gāngjīn): cốt thép dùng để gia cường bê tông.

• 钢材 (gāngcái): thép với nghĩa vật liệu nói chung.

砂浆 và 混凝土

• 砂浆 (shājiāng): vữa, thường dùng trong xây, trát hoặc liên kết các cấu kiện.

• 混凝土 (hùnníngtǔ): bê tông, thường có cốt liệu thô và được dùng cho nhiều cấu kiện chịu lực.

Ví dụ thực tế

这种混凝土适用于基础工程。

Zhè zhǒng hùnníngtǔ shìyòng yú jīchǔ gōngchéng.

Nghĩa: Loại bê tông này phù hợp với công trình móng.

钢筋必须按照设计图纸进行安装。

Gāngjīn bìxū ànzhào shèjì túzhǐ jìnxíng ānzhuāng.

Nghĩa: Cốt thép phải được lắp đặt theo bản vẽ thiết kế.

所有建筑材料都必须符合技术要求。

Suǒyǒu jiànzhù cáiliào dōu bìxū fúhé jìshù yāoqiú.

Nghĩa: Tất cả vật liệu xây dựng đều phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

4. Từ vựng tiếng Trung về máy móc và thiết bị xây dựng

Trong công trường, tên gọi máy móc và thiết bị thường xuất hiện trong hướng dẫn vận hành, kế hoạch thi công, danh mục thiết bị và quy định an toàn.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
建筑设备	jiànzhù shèbèi	Thiết bị xây dựng
工程机械	gōngchéng jīxiè	Máy móc công trình
起重机	qǐzhòngjī	Cần cẩu
塔式起重机	tǎshì qǐzhòngjī	Cần trục tháp
挖掘机	wājuéjī	Máy đào
推土机	tuītǔjī	Máy ủi
装载机	zhuāngzǎijī	Máy xúc lật
叉车	chāchē	Xe nâng
自卸卡车	zìxiè kǎchē	Xe tải ben
混凝土搅拌车	hùnníngtǔ jiǎobànchē	Xe trộn bê tông
混凝土泵车	hùnníngtǔ bèngchē	Xe bơm bê tông
混凝土搅拌机	hùnníngtǔ jiǎobànjī	Máy trộn bê tông
压路机	yālùjī	Máy lu
压实设备	yāshí shèbèi	Thiết bị đầm nén
脚手架	jiǎoshǒujià	Giàn giáo
梯子	tīzi	Thang
模板	múbǎn	Ván khuôn, cốp pha
支撑	zhīchēng	Hệ chống đỡ
电钻	diànzuàn	Máy khoan điện
切割机	qiēgējī	Máy cắt
焊机	hànjī	Máy hàn
发电机	fādiànjī	Máy phát điện
测量仪器	cèliáng yíqì	Thiết bị đo đạc
水平仪	shuǐpíngyí	Thiết bị đo độ ngang
安全设备	ānquán shèbèi	Thiết bị an toàn

Mẫu câu sử dụng tại công trường

挖掘机正在进行土方作业。

Wājuéjī zhèngzài jìnxíng tǔfāng zuòyè.

Nghĩa: Máy đào đang thực hiện công tác đất.

使用设备前，请检查设备是否正常。

Shǐyòng shèbèi qián, qǐng jiǎnchá shèbèi shìfǒu zhèngcháng.

Nghĩa: Trước khi sử dụng thiết bị, vui lòng kiểm tra xem thiết bị có hoạt động bình thường hay không.

塔式起重机的操作必须符合安全规定。

Tǎshì qǐzhòngjī de cāozuò bìxū fúhé ānquán guīdìng.

Nghĩa: Việc vận hành cần trục tháp phải tuân thủ các quy định an toàn.

5. Từ vựng tiếng Trung về công đoạn thi công

Nhóm động từ và danh từ dưới đây rất hữu ích khi đọc nhật ký công trường, biện pháp thi công, hướng dẫn công việc và báo cáo tiến độ.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
施工	shīgōng	Thi công
建造	jiànzào	Xây dựng, tạo dựng công trình
拆除	chāichú	Tháo dỡ, phá dỡ
开挖	kāiwā	Đào đất
土方工程	tǔfāng gōngchéng	Công tác đất
地基处理	dìjī chǔlǐ	Xử lý nền đất
基础施工	jīchǔ shīgōng	Thi công móng
浇筑混凝土	jiāozhù hùnníngtǔ	Đổ bê tông
钢筋绑扎	gāngjīn bǎngzhā	Buộc cốt thép
安装模板	ānzhuāng múbǎn	Lắp đặt cốp pha
砌墙	qìqiáng	Xây tường
抹灰	mǒhuī	Trát tường
铺设瓷砖	pūshè cízhuān	Lát gạch
防水施工	fángshuǐ shīgōng	Thi công chống thấm
保温施工	bǎowēn shīgōng	Thi công cách nhiệt
油漆施工	yóuqī shīgōng	Thi công sơn
焊接	hànjiē	Hàn
组装	zǔzhuāng	Lắp ráp
安装	ānzhuāng	Lắp đặt
固定	gùdìng	Cố định
测量	cèliáng	Đo đạc
找平	zhǎopíng	Làm phẳng, cân bằng bề mặt
压实	yāshí	Đầm chặt
养护	yǎnghù	Bảo dưỡng, bảo hộ quá trình đông cứng của vật liệu theo ngữ cảnh
质量检查	zhìliàng jiǎnchá	Kiểm tra chất lượng
验收	yànshōu	Nghiệm thu
维修	wéixiū	Sửa chữa
加固	jiāgù	Gia cố
竣工	jùngōng	Hoàn thành công trình
维护	wéihù	Bảo trì, duy trì

Các giai đoạn xây dựng phổ biến

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
项目设计	xiàngmù shèjì	Thiết kế dự án
施工准备	shīgōng zhǔnbèi	Chuẩn bị thi công
土方施工	tǔfāng shīgōng	Thi công công tác đất
基础工程	jīchǔ gōngchéng	Công trình hoặc hạng mục móng
主体结构施工	zhǔtǐ jiégòu shīgōng	Thi công kết cấu chính
钢筋工程	gāngjīn gōngchéng	Công tác cốt thép
混凝土工程	hùnníngtǔ gōngchéng	Công tác bê tông
装饰装修工程	zhuāngshì zhuāngxiū gōngchéng	Công tác trang trí và hoàn thiện
机电安装工程	jīdiàn ānzhuāng gōngchéng	Công tác lắp đặt cơ điện
竣工验收	jùngōng yànshōu	Nghiệm thu hoàn thành công trình
维修保养	wéixiū bǎoyǎng	Sửa chữa và bảo dưỡng

Ví dụ:

浇筑混凝土前，必须检查钢筋和模板。

Jiāozhù hùnníngtǔ qián, bìxū jiǎnchá gāngjīn hé múbǎn.

Nghĩa: Trước khi đổ bê tông, phải kiểm tra cốt thép và cốp pha.

施工人员必须按照施工方案进行作业。

Shīgōng rényuán bìxū ànzhào shīgōng fāng’àn jìnxíng zuòyè.

Nghĩa: Nhân viên thi công phải làm việc theo phương án thi công.

混凝土浇筑后，需要按照要求进行养护。

Hùnníngtǔ jiāozhù hòu, xūyào ànzhào yāoqiú jìnxíng yǎnghù.

Nghĩa: Sau khi đổ bê tông, cần bảo dưỡng theo yêu cầu.

6. Từ vựng tiếng Trung về bản vẽ và hồ sơ xây dựng

Đây là nhóm thuật ngữ đặc biệt quan trọng với kỹ sư, kiến trúc sư, nhân viên quản lý dự án và người dịch tài liệu kỹ thuật Trung – Việt.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
设计图纸	shèjì túzhǐ	Bản vẽ thiết kế
建筑图纸	jiànzhù túzhǐ	Bản vẽ kiến trúc
结构图纸	jiégòu túzhǐ	Bản vẽ kết cấu
施工图	shīgōng tú	Bản vẽ thi công
平面图	píngmiàntú	Bản vẽ mặt bằng
立面图	lìmiàntú	Bản vẽ mặt đứng
剖面图	pōumiàntú	Bản vẽ mặt cắt
详图	xiángtú	Bản vẽ chi tiết
总平面图	zǒng píngmiàntú	Bản vẽ tổng mặt bằng
基础图	jīchǔtú	Bản vẽ móng
钢筋布置图	gāngjīn bùzhì tú	Bản vẽ bố trí cốt thép
机电图纸	jīdiàn túzhǐ	Bản vẽ cơ điện
电气图纸	diànqì túzhǐ	Bản vẽ điện
尺寸	chǐcun	Kích thước
标高	biāogāo	Cao độ
比例尺	bǐlìchǐ	Tỷ lệ bản vẽ
符号	fúhào	Ký hiệu
图例	túlì	Chú giải bản vẽ
技术规范	jìshù guīfàn	Quy định hoặc yêu cầu kỹ thuật
施工方案	shīgōng fāng’àn	Phương án thi công
工程量清单	gōngchéngliàng qīngdān	Bảng khối lượng công trình
工程预算	gōngchéng yùsuàn	Dự toán công trình
报价单	bàojiàdān	Bảng báo giá
工程合同	gōngchéng hétong	Hợp đồng xây dựng
技术文件	jìshù wénjiàn	Tài liệu kỹ thuật
技术报告	jìshù bàogào	Báo cáo kỹ thuật
检验报告	jiǎnyàn bàogào	Báo cáo kiểm tra
竣工资料	jùngōng zīliào	Hồ sơ hoàn công hoặc hồ sơ hoàn thành công trình, tùy phạm vi
验收记录	yànshōu jìlù	Biên bản hoặc hồ sơ ghi nhận nghiệm thu

Ví dụ dịch thuật bản vẽ

请先检查施工图纸，再开始施工。

Qǐng xiān jiǎnchá shīgōng túzhǐ, zài kāishǐ shīgōng.

Nghĩa: Vui lòng kiểm tra bản vẽ thi công trước khi bắt đầu thi công.

图纸上的尺寸必须准确无误。

Túzhǐ shàng de chǐcun bìxū zhǔnquè wúwù.

Nghĩa: Kích thước trên bản vẽ phải chính xác, không có sai sót.

请根据技术规范选择建筑材料。

Qǐng gēnjù jìshù guīfàn xuǎnzé jiànzhù cáiliào.

Nghĩa: Vui lòng lựa chọn vật liệu xây dựng theo quy định kỹ thuật.

Lưu ý: 工程量清单, 工程预算 và 报价单 là những loại tài liệu khác nhau. Không nên dịch tất cả thành “bảng dự toán” nếu tài liệu gốc có chức năng cụ thể là bảng khối lượng hoặc bảng báo giá.

7. Từ vựng tiếng Trung về kết cấu và kỹ thuật xây dựng

Nhóm thuật ngữ này phù hợp với kỹ sư kết cấu, nhân viên giám sát thi công, chuyên viên kiểm soát chất lượng và người xử lý hồ sơ kỹ thuật.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
建筑结构	jiànzhù jiégòu	Kết cấu công trình
结构设计	jiégòu shèjì	Thiết kế kết cấu
结构计算	jiégòu jìsuàn	Tính toán kết cấu
荷载	hèzài	Tải trọng
恒荷载	héng hèzài	Tĩnh tải
活荷载	huó hèzài	Hoạt tải
风荷载	fēng hèzài	Tải trọng gió
地震作用	dìzhèn zuòyòng	Tác động động đất
应力	yìnglì	Ứng suất
应变	yìngbiàn	Biến dạng tương đối
变形	biànxíng	Biến dạng
压缩	yāsuō	Sự nén
拉伸	lāshēn	Sự kéo giãn
剪切	jiǎnqiē	Sự cắt
弯曲	wānqū	Sự uốn
屈曲	qūqū	Hiện tượng mất ổn định do uốn dọc
裂缝	lièfèng	Vết nứt
地基沉降	dìjī chénjiàng	Độ lún nền móng
地质勘察	dìzhì kānchá	Khảo sát địa chất
承载力	chéngzàilì	Khả năng chịu tải
抗震设计	kàngzhèn shèjì	Thiết kế kháng chấn
防火性能	fánghuǒ xìngnéng	Tính năng chống cháy
隔热性能	gé rè xìngnéng	Khả năng cách nhiệt
防水性能	fángshuǐ xìngnéng	Khả năng chống thấm
耐久性	nàijiǔxìng	Độ bền lâu
稳定性	wěndìngxìng	Tính ổn định
质量控制	zhìliàng kòngzhì	Kiểm soát chất lượng
施工缺陷	shīgōng quēxiàn	Khiếm khuyết thi công
缺陷修复	quēxiàn xiūfù	Sửa chữa khiếm khuyết
结构加固	jiégòu jiāgù	Gia cường kết cấu

Ví dụ:

结构设计必须考虑各种荷载。

Jiégòu shèjì bìxū kǎolǜ gè zhǒng hèzài.

Nghĩa: Thiết kế kết cấu phải xem xét các loại tải trọng khác nhau.

发现裂缝后，应及时进行检查。

Fāxiàn lièfèng hòu, yīng jíshí jìnxíng jiǎnchá.

Nghĩa: Sau khi phát hiện vết nứt, cần tiến hành kiểm tra kịp thời.

地基沉降可能影响建筑物的稳定性。

Dìjī chénjiàng kěnéng yǐngxiǎng jiànzhùwù de wěndìngxìng.

Nghĩa: Độ lún nền móng có thể ảnh hưởng đến tính ổn định của công trình.

8. Từ vựng tiếng Trung về an toàn lao động tại công trường

An toàn lao động là nội dung đặc biệt quan trọng đối với người làm việc trong ngành xây dựng. Người học nên ghi nhớ các thuật ngữ liên quan đến bảo hộ cá nhân, cảnh báo nguy hiểm, phòng ngừa tai nạn và xử lý tình huống khẩn cấp.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
建筑施工安全	jiànzhù shīgōng ānquán	An toàn thi công xây dựng
安全规定	ānquán guīdìng	Quy định an toàn
安全教育	ānquán jiàoyù	Đào tạo an toàn
危险	wēixiǎn	Nguy hiểm
危险区域	wēixiǎn qūyù	Khu vực nguy hiểm
禁止入内	jìnzhǐ rùnèi	Cấm vào
安全帽	ānquánmào	Mũ bảo hộ
安全鞋	ānquánxié	Giày bảo hộ
防护手套	fánghù shǒutào	Găng tay bảo hộ
防护眼镜	fánghù yǎnjìng	Kính bảo hộ
安全带	ānquándài	Dây đai an toàn
防护栏杆	fánghù lángān	Lan can bảo vệ
高处作业	gāochù zuòyè	Công việc trên cao
防坠落	fáng zhuìluò	Phòng chống ngã
坠落物	zhuìluòwù	Vật rơi
触电	chùdiàn	Điện giật
火灾	huǒzāi	Hỏa hoạn
紧急情况	jǐnjí qíngkuàng	Tình huống khẩn cấp
急救	jíjiù	Sơ cứu
安全出口	ānquán chūkǒu	Lối thoát hiểm
疏散	shūsàn	Sơ tán
工伤事故	gōngshāng shìgù	Tai nạn lao động
事故预防	shìgù yùfáng	Phòng ngừa tai nạn
防护设备	fánghù shèbèi	Thiết bị bảo hộ
停止作业	tíngzhǐ zuòyè	Dừng công việc
安全检查	ānquán jiǎnchá	Kiểm tra an toàn
警示标志	jǐngshì biāozhì	Biển cảnh báo

Những câu tiếng Trung quan trọng về an toàn

请戴好安全帽。

Qǐng dài hǎo ānquánmào.

Nghĩa: Vui lòng đội mũ bảo hộ đúng cách.

进入施工现场必须穿戴防护用品。

Jìnrù shīgōng xiànchǎng bìxū chuāndài fánghù yòngpǐn.

Nghĩa: Khi vào công trường, bắt buộc phải mang đầy đủ trang bị bảo hộ.

禁止进入危险区域。

Jìnzhǐ jìnrù wēixiǎn qūyù.

Nghĩa: Cấm đi vào khu vực nguy hiểm.

发现危险情况，请立即报告。

Fāxiàn wēixiǎn qíngkuàng, qǐng lìjí bàogào.

Nghĩa: Nếu phát hiện tình huống nguy hiểm, vui lòng báo cáo ngay lập tức.

发生事故时，应立即停止作业并按照应急预案处理。

Fāshēng shìgù shí, yīng lìjí tíngzhǐ zuòyè bìng ànzhào yìngjí yù’àn chǔlǐ.

Nghĩa: Khi xảy ra tai nạn, cần dừng công việc ngay lập tức và xử lý theo phương án ứng phó khẩn cấp.

Người lao động cần tuân thủ quy định chính thức tại công trường. Các câu dịch trong bài chỉ hỗ trợ học ngôn ngữ, không thay thế hướng dẫn an toàn được phê duyệt.

9. Mẫu câu giao tiếp tiếng Trung tại công trường xây dựng

Học từ vựng qua câu hoàn chỉnh giúp người học ứng dụng ngôn ngữ tự nhiên hơn trong môi trường làm việc.

9.1. Trao đổi về công việc

今天需要做什么工作？

Jīntiān xūyào zuò shénme gōngzuò?

Nghĩa: Hôm nay cần làm công việc gì?

这项工作什么时候开始？

Zhè xiàng gōngzuò shénme shíhou kāishǐ?

Nghĩa: Công việc này bắt đầu khi nào?

请在开始施工前做好准备。

Qǐng zài kāishǐ shīgōng qián zuò hǎo zhǔnbèi.

Nghĩa: Vui lòng chuẩn bị đầy đủ trước khi bắt đầu thi công.

请先完成这项工作。

Qǐng xiān wánchéng zhè xiàng gōngzuò.

Nghĩa: Vui lòng hoàn thành công việc này trước.

9.2. Trao đổi về vật liệu

材料到了吗？

Cáiliào dào le ma?

Nghĩa: Vật liệu đã đến chưa?

我们还需要一些水泥。

Wǒmen hái xūyào yìxiē shuǐní.

Nghĩa: Chúng tôi vẫn cần thêm một ít xi măng.

请检查这些材料的质量。

Qǐng jiǎnchá zhèxiē cáiliào de zhìliàng.

Nghĩa: Vui lòng kiểm tra chất lượng những vật liệu này.

请把材料放在指定的位置。

Qǐng bǎ cáiliào fàng zài zhǐdìng de wèizhi.

Nghĩa: Vui lòng đặt vật liệu tại vị trí được chỉ định.

9.3. Trao đổi về tiến độ

工程进度落后了。

Gōngchéng jìndù luòhòu le.

Nghĩa: Tiến độ công trình đang bị chậm.

今天可以完成这项工作吗？

Jīntiān kěyǐ wánchéng zhè xiàng gōngzuò ma?

Nghĩa: Hôm nay có thể hoàn thành công việc này không?

施工计划已经改变了。

Shīgōng jìhuà yǐjīng gǎibiàn le.

Nghĩa: Kế hoạch thi công đã thay đổi.

请报告目前的施工进度。

Qǐng bàogào mùqián de shīgōng jìndù.

Nghĩa: Vui lòng báo cáo tiến độ thi công hiện tại.

9.4. Trao đổi về bản vẽ và kỹ thuật

请重新检查图纸。

Qǐng chóngxīn jiǎnchá túzhǐ.

Nghĩa: Vui lòng kiểm tra lại bản vẽ.

这个尺寸正确吗？

Zhège chǐcun zhèngquè ma?

Nghĩa: Kích thước này có chính xác không?

实际施工情况与设计图纸不一致。

Shíjì shīgōng qíngkuàng yǔ shèjì túzhǐ bù yízhì.

Nghĩa: Tình hình thi công thực tế không phù hợp với bản vẽ thiết kế.

请与技术负责人确认。

Qǐng yǔ jìshù fùzérén quèrèn.

Nghĩa: Vui lòng xác nhận với người phụ trách kỹ thuật.

9.5. Trao đổi về an toàn

作业前请进行安全检查。

Zuòyè qián qǐng jìnxíng ānquán jiǎnchá.

Nghĩa: Vui lòng kiểm tra an toàn trước khi làm việc.

使用机器前，请先检查设备。

Shǐyòng jīqì qián, qǐng xiān jiǎnchá shèbèi.

Nghĩa: Trước khi sử dụng máy móc, vui lòng kiểm tra thiết bị.

如果发现问题，请立即通知负责人。

Rúguǒ fāxiàn wèntí, qǐng lìjí tōngzhī fùzérén.

Nghĩa: Nếu phát hiện vấn đề, vui lòng thông báo ngay cho người phụ trách.

安全第一。

Ānquán dì-yī.

Nghĩa: An toàn là trên hết.

10. Phương pháp học từ vựng tiếng Trung chuyên ngành xây dựng hiệu quả

Để ghi nhớ và sử dụng đúng các thuật ngữ xây dựng tiếng Trung, người học nên kết hợp học từ vựng, luyện phát âm và thực hành theo tình huống.

Học theo nhóm chủ đề: Chia từ vựng thành các nhóm như công trường, vật liệu, máy móc, bản vẽ, kết cấu và an toàn lao động. Mỗi ngày học khoảng 10–15 từ và đặt câu với các từ đã học.

Học chữ Hán cùng Pinyin: Pinyin hỗ trợ nhận biết cách phát âm, nhưng cần luyện thanh điệu để tránh nhầm lẫn. Khi học từ mới, hãy ghi nhớ cả chữ Hán, Pinyin và nghĩa tiếng Việt.

Kết hợp hình ảnh thực tế: Sử dụng hình ảnh dầm, cột, cốt thép, máy đào và bản vẽ để liên kết thuật ngữ với đối tượng thực tế.

Học từ trong câu hoàn chỉnh: Thay vì chỉ ghi nhớ 钢筋 là cốt thép, hãy học câu 钢筋必须按照设计图纸进行安装 (Cốt thép phải được lắp đặt theo bản vẽ thiết kế).

Tạo sổ tay thuật ngữ Trung – Việt: Ghi lại từ tiếng Trung, Pinyin, nghĩa tiếng Việt, câu ví dụ và ghi chú chuyên ngành. Đây là cách hữu ích cho người thường xuyên làm việc với hồ sơ xây dựng.

Luyện nghe giao tiếp tại công trường: Nghe các đoạn hội thoại về giao việc, kiểm tra vật liệu, báo cáo tiến độ và an toàn lao động. Sau đó luyện nói lại để tăng phản xạ.

Ôn tập định kỳ: Sử dụng thẻ ghi nhớ hoặc bài kiểm tra ngắn để ôn từ vựng. Nên tập trung vào các cặp từ dễ nhầm như 地基 và 基础, 水泥 và 混凝土, 钢筋 và 钢材.

11. Những lưu ý khi dịch thuật tài liệu xây dựng tiếng Trung

Dịch tài liệu xây dựng đòi hỏi sự kết hợp giữa năng lực ngôn ngữ và hiểu biết chuyên ngành. Một thuật ngữ dịch sai có thể làm thay đổi cách hiểu về vật liệu, cấu kiện, khối lượng hoặc yêu cầu thi công.

Xác định đúng ngữ cảnh

Một từ có thể có nhiều cách dịch tùy loại tài liệu. Ví dụ, 建设单位 có thể chỉ tổ chức đứng ra đầu tư hoặc thực hiện vai trò của bên xây dựng dự án theo ngữ cảnh. Khi dịch hợp đồng, cần xác định đúng tư cách pháp lý của đơn vị liên quan.

Phân biệt các thuật ngữ kỹ thuật

Các thuật ngữ như 水泥 (xi măng), 混凝土 (bê tông), 砂浆 (vữa), 钢筋 (cốt thép) và 钢材 (vật liệu thép) không thể thay thế cho nhau. Người dịch cần hiểu công dụng và phạm vi của từng loại vật liệu.

Giữ nguyên số liệu và ký hiệu

Bản vẽ có thể chứa kích thước, cao độ, đơn vị đo, mã cấu kiện và ghi chú kỹ thuật. Những thông tin này cần được giữ chính xác và kiểm tra cẩn thận trong quá trình chuyển ngữ.

Thống nhất thuật ngữ trong toàn bộ hồ sơ

Tên cấu kiện, vật liệu và hạng mục thi công phải được sử dụng nhất quán giữa bản vẽ, thuyết minh, bảng khối lượng và hợp đồng. Có thể xây dựng bảng thuật ngữ song ngữ để hỗ trợ người dịch và người rà soát.

Chú ý tiêu chuẩn và quy định áp dụng

Tài liệu xây dựng có thể viện dẫn tiêu chuẩn Trung Quốc, tiêu chuẩn quốc tế hoặc tiêu chuẩn của quốc gia khác. Cần giữ đúng mã hiệu và tên tiêu chuẩn, đồng thời tránh tự ý thay thế bằng tiêu chuẩn khác.

Kiểm tra mục đích sử dụng của bản dịch

Đối với hồ sơ đấu thầu, hợp đồng, giấy phép hoặc thủ tục hành chính, cần xác định yêu cầu của đơn vị tiếp nhận. Nếu cần bản dịch công chứng hoặc chứng thực, nên kiểm tra quy định áp dụng cho từng loại hồ sơ.

12. Dịch thuật tiếng Trung chuyên ngành xây dựng tại Dịch Thuật Châu

Trong hoạt động hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc, hồ sơ xây dựng thường bao gồm bản vẽ thiết kế, tài liệu kỹ thuật, hợp đồng, báo giá, hồ sơ chất lượng và biên bản nghiệm thu. Việc sử dụng thuật ngữ chính xác giúp các bên trao đổi thông tin rõ ràng và thuận lợi hơn trong quá trình triển khai dự án.

Dịch Thuật Châu hỗ trợ khách hàng trao đổi về nhu cầu dịch thuật đa ngôn ngữ, trong đó có tài liệu tiếng Trung – tiếng Việt thuộc các lĩnh vực kỹ thuật, xây dựng và kiến trúc.

Các loại tài liệu xây dựng có thể cần dịch

• Bản vẽ kiến trúc, bản vẽ kết cấu và bản vẽ thi công.

• Hồ sơ thiết kế, thuyết minh kỹ thuật và phương án thi công.

• Tài liệu vật liệu xây dựng và thông số sản phẩm.

• Hướng dẫn sử dụng máy móc, thiết bị xây dựng.

• Hồ sơ dự toán, bảng khối lượng và báo giá.

• Hợp đồng xây dựng và hồ sơ đấu thầu.

• Báo cáo kỹ thuật, biên bản kiểm tra và nghiệm thu.

• Hồ sơ quản lý chất lượng và an toàn lao động.

• Tài liệu dự án phục vụ trao đổi giữa doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc.

Vì sao cần chú trọng chất lượng bản dịch xây dựng?

Tài liệu xây dựng thường chứa nhiều thuật ngữ chuyên môn, số liệu và ký hiệu cần được thể hiện chính xác. Bản dịch cần bảo đảm tính nhất quán, giữ nguyên thông tin kỹ thuật quan trọng và phù hợp với mục đích sử dụng.

Khi gửi yêu cầu dịch thuật, khách hàng nên cung cấp tài liệu gốc, ngôn ngữ đích, mục đích sử dụng, thời hạn và yêu cầu về định dạng. Đối với hồ sơ có tính pháp lý, cần thông báo rõ yêu cầu của đơn vị tiếp nhận để được tư vấn phương án phù hợp.

Liên hệ Dịch Thuật Châu để trao đổi về nhu cầu dịch thuật tiếng Trung chuyên ngành xây dựng, kiến trúc và kỹ thuật.

Thông tin liên hệ

Dịch Thuật Châu

• Website: https://dichthuatchaua.com/

• Địa chỉ Quận 1: Số 27 Nguyễn Văn Giai, Phường Đa Kao, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh.

• Điện thoại: 028.66829216.

• Hotline: 0932237939.

• Email: saigon@dichthuatchaua.com.

Địa chỉ Bảy Hiền

• Số 87 Đường A4 (K300), Phường Bảy Hiền, TP. Hồ Chí Minh.

• Hotline: 0936153363.

13. Câu hỏi thường gặp về từ vựng tiếng Trung chủ đề xây dựng

Từ vựng tiếng Trung chủ đề xây dựng gồm những nhóm nào?

Các nhóm chính gồm thuật ngữ công trình, vật liệu xây dựng, cấu kiện, máy móc, công đoạn thi công, bản vẽ kỹ thuật, kết cấu và an toàn lao động. Học theo nhóm giúp ghi nhớ từ vựng dễ dàng và ứng dụng vào công việc.

“Xây dựng” trong tiếng Trung là gì?

“Xây dựng” có thể được dịch là 建设 (jiànshè) hoặc 建筑 (jiànzhù), tùy ngữ cảnh. 建设 thường nhấn mạnh hoạt động xây dựng hoặc phát triển, trong khi 建筑 thường liên quan đến kiến trúc và công trình.

“Công trường xây dựng” tiếng Trung là gì?

Công trường xây dựng thường được gọi là 工地 (gōngdì) hoặc 施工现场 (shīgōng xiànchǎng). 工地 là cách gọi ngắn gọn, phổ biến trong giao tiếp; 施工现场 nhấn mạnh địa điểm đang diễn ra hoạt động thi công.

“Bê tông cốt thép” tiếng Trung là gì?

Bê tông cốt thép trong tiếng Trung là 钢筋混凝土 (gāngjīn hùnníngtǔ). Đây là thuật ngữ thường gặp trong bản vẽ kết cấu, hồ sơ thiết kế và tài liệu kỹ thuật.

“Bản vẽ xây dựng” tiếng Trung là gì?

Có thể sử dụng 建筑图纸 (jiànzhù túzhǐ) khi nói về bản vẽ kiến trúc hoặc 施工图 (shīgōng tú) khi đề cập đến bản vẽ thi công. Các loại bản vẽ cụ thể gồm 平面图 (mặt bằng), 立面图 (mặt đứng) và 剖面图 (mặt cắt).

Người Việt làm việc tại công trường Trung Quốc nên học từ nào trước?

Nên ưu tiên từ vựng về vật liệu, dụng cụ, thiết bị, chỉ dẫn thao tác và an toàn lao động. Những câu như 请戴好安全帽 (Vui lòng đội mũ bảo hộ) và 请检查施工图纸 (Vui lòng kiểm tra bản vẽ thi công) có tính ứng dụng cao.

Làm thế nào để dịch chính xác tài liệu xây dựng tiếng Trung?

Cần xác định đúng ngữ cảnh, sử dụng thuật ngữ chuyên ngành nhất quán, giữ nguyên số liệu và ký hiệu, đồng thời kiểm tra yêu cầu của đơn vị tiếp nhận. Với hồ sơ quan trọng, nên có bước rà soát phù hợp trước khi sử dụng.

Kết luận

Việc nắm vững từ vựng tiếng Trung chủ đề xây dựng giúp người học nâng cao khả năng giao tiếp, đọc hiểu bản vẽ và xử lý tài liệu chuyên ngành. Khi học theo các nhóm vật liệu, cấu kiện, thiết bị, thi công, kết cấu và an toàn lao động, bạn có thể xây dựng vốn từ có hệ thống và áp dụng hiệu quả vào công việc.

Đối với doanh nghiệp và cá nhân cần dịch hồ sơ xây dựng Trung – Việt, việc sử dụng đúng thuật ngữ, thống nhất cách diễn đạt và bảo toàn thông tin kỹ thuật là yếu tố quan trọng. Hãy liên hệ Dịch Thuật Châu để trao đổi về nhu cầu dịch thuật tài liệu xây dựng, kiến trúc và kỹ thuật.